زمانی که کامپیوتر یا لپتاپ خود را روشن میکنید، یکی از عملیاتهای مهمی که انجام میشود، بررسی صحت عملکرد سختافزارها و ارتباط آنها با مادربورد است که معمولاً در چند ثانیه انجام شده و سیستم عامل در اصطلاح بوت میشود. این فرآیند به وسیله بایوس «BIOS» انجام شده و برای کارکرد صحیح کامپیوتر ضروری است.
بایوس مخفف عبارت «Basic Input Output System» یا سیستم ورودی خروجی ساده بوده و نرمافزاری است که روی «چیپ» حافظه کوچکی در مادربرد ذخیره میشود. به چنین نرمافزارهایی که سختافزار ذخیرهسازی اختصاصی خود را دارند firmware گفته میشود.
زمانی که کامپیوتر را روشن میکنید، احتمالاْ نوشته BIOS را قبل از بوت شدن سیستم عامل دیدهاید. این سفتافزار با توجه به تنظیمات و اطلاعات موجود روی چیپ، فرآیند «POST» یا «Power On Self-Test» را انجام میدهد که شامل بررسی سختافزارهای متصل به مادربرد برای یافتن ایرادات احتمالی میشود. در صورتی که POST با مشکل مواجه شود، سیستم بوت نشده و صدای بوقهای متفاوتی از آن پخش میشود که هر نوع بوق، به معنی وجود مشکل سختافزاری خاصی است.
وظیفه شناسایی فرمانهای کیبورد و مشخصات سختافزارهایی مانند پردازنده و رم هم بر عهده بایوس بوده و این سفتافزار جریان اطلاعات بین سیستم عامل و ابزارهای متصل به مادربرد را نیز مدیریت میکند. در ضمن حافظه بایوس از نوع غیرفرّار بوده و با خاموش شدن کامپیوتر یا قطع جریان برق، اطلاعات آن از بین نخواهد رفت.
بایوس کامپیوتر چهار کاربرد اصلی دارد که عبارتند از:
فرآیند POST: عملکرد POST شامل تست و بررسی سخت افزارهای کامپیوتر قبل از بالا آمدن سیستم عامل بوده که پیشتر به آن اشاره کردیم.
بارگذاری Bootstrap: این عملیات برای پیدا کردن سیستم عامل در حافظه کامپیوتر استفاده شده که در صورت وجود آن، بایوس کنترل کامپیوتر را به سیستم عامل واگذار میکند.
درایورهای بایوس: بعضی از درایورهای پایه که برای برقراری ارتباط سختافزارها با یکدیگر مورد استفاده قرار میگیرند، از طریق بایوس اجرا میشوند.
تنظیمات بایوس: بخش تنظیمات بایوس به کاربر اجازه میدهد مواردی مانند تاریخ، زمان و کلمه عبور اصلی را تعیین کند. این بخش در مادربردهای مختلف ظاهر متفاوتی داشته و در زمان روشن شدن کامپیوتر، با یکی از دکمههای Delete یا F1 تا F12 کیبورد قابل دسترسی است.
